(+99879) 224-01-21 Maktab ma`muriyati
» » » «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» qanday bo`lishi kerak?

«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» qanday bo`lishi kerak?

  • 12-05-2017, 17:43
  • ziyo11
  •  
  • 1994
  •  
  •  

«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» qanday bo`lishi kerak?

«Xona»mi, «maskan»mi yoki «markaz»?
Mustaqillik tufayli siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy, hududiy, ma’naviy-ma’rifiy, g`oyaviy-mafkuraviy sohalarda muhim o`zgarishlar ro`y berdi. Xususan, oliy ta’lim muassasalari, akademik litseylar va kasb-hunar kollejlari, umumiy o`rta ta’lim maktablari, barcha vazirliklar, davlat qo`mitalari, uyushmalar, korporatsiyalar, konsernlar, kompaniyalar, birlashmalar, banklar, muassasa hamda ishlab chiqarish korxonalarida ma’naviy-ma’rifiy tadbirlarni o`tkazishga mo`ljallangan alohida joy ajratib, har bir tashkilotda o`z-o`zicha ishlab chiqqan muayyan tartib asosida uni jihozlash boshlandi.

Bu ezgu harakat kimningdir yoki biron-bir yudori tashkilotning ko`rsatmasi yoki buyrug`i bilan vujudga kelayotgani yo`q. Aksincha, ular har bir jamoaning xohish-istagi, irodasi, intilishlari bilan paydo bo`lmoqda. Bu kishini quvontiradi, albatta. Chunki bu yangilik mustaqillik yillarida amalga oshirilgan ma’naviy-ma’rifiy islohotlarning mevasi sifatida yuzaga chiqmoqda. Demak, hozirgi davrda jamiyatimizning shunday ma’naviy-ma’rifiy joyga tabiiy ehtiyoji bor.

Ammo ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar o`tkazishga mo`ljallangan bu maxsus joyni nima deb nomlash kerak? Bu masala yechimida amalda har xillik kelib chiqdi. Joylarda «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi», «Ma’naviyat xonasi», «Ma’rifat xonasi», «Ma’naviyat va ma’rifat maskani», «Ma’naviyat maskani», «Ma’naviyat burchagi», «Ma’naviyat majmuasi», «Ma’naviyat va ma’rifat markazi» tarzida nomlash uchradi.

Modomiki, mamlakatimizning amalda hamma yerida shunday maxsus joylar tashkil etilayotgan ekan, ularni bir xil tartibda nomlash zarur. Shular tahlili asosida quyidagi mulohazalar yuzaga chiqdi:

- Ma’naviyat xonasi» deb nomlash bu xona maqsadini to`liq ifodalay olmaydi. Birinchidan, bunday xonada ma’rifat ham targ`ib etiladi, undagi materiallarning katta qismi ma’rifiy ahamiyatga ega. Ikkinchidan, mamlakatimizda bu tizimni muvofiqlashtiradigan eng asosiy jamoat tashkiloti «Respublika Ma’na­viyat va ma’rifat kengashi» deb nomlanadi. Bu esa ma’naviyat va ma’rifat tushunchalarini baqamti, ya’ni birgalikda qo`llashgina sohani to`liq ifodalashini ko`rsatadi;

- «Ma’rifat xonasi» haqida ham xuddi yuqoridagiday mulohaza bildirish mumkin, ya’ni bu yerdagidek «ma’naviyat» so`zini tushirib qoldirish to`g`ri emas;

- «Ma’naviyat va ma’rifat maskani» deb ham bo`lmaydi. Chunki «maskan» so`zi mazmunan katta ma’noni anglatadi. Ta’lim muassasasining o`zini «mas­kan» deb hisoblasak, bu xona o`zi ta’lim maskanida tashkil etilgan bo`lishi mumkin;

- «Ma’naviyat maskani» deb nomlashda ham «ma’­rifat» so`zi kamlik qiladi, ham «maskan» atamasi, yuqorida aytilganidek, mos kelmaydi.

- «Ma’naviyat burchagi» deb bo`lmaydi, chunki ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar o`tkazishga mo`ljallangan joy «burchak» tarzida bo`lmasligi kerak;

- «Ma’naviyat majmuasi» atamasi to`g`ri kelmaydi, chunki, birinchidan, «ma’rifat» so`zi yetishmayapti, ikkinchidan, «majmua» bo`lishi uchun bu joy bir necha xonadan iborat bo`lishi kerak;

- «Ma’naviyat va ma’rifat markazi» deb bo`l­maydi, chunki, birinchidan, mamlakat miqyosida faoliyat olib boradigan Respublika Ma’naviyat targ`ibot markazi mavjud, ikkinchidan, korxona yoki muassasadagi «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi markaz maqomiga ega emas. Odatda, «Markaz» deganda ko`z oldimizda Adliya vazirligi tizimi tomonidan rasmiy ro`yxatga olingan, o`z Nizomi va hisob raqamiga ega tashkilot gavdalanadi.
 
2005-yili Toshkent shahrining Talabalar shaharchasida tashkil etilgan Ma’naviyat va ma’rifat markazi ana shunday maqomga ega. Chunki u poytaxtimizdagi barcha oliy ta’lim muassasalari talabalari o`rtasida markazlashgan holda ma’naviy-ma’rifiy ishlar olib boradi. Bundan tashdari, uning faoliyati turli tarmoqlardan tashkil topgan;

- «Ma’naviyat markazi» deb ham bo`lmaydi, bi­rinchidan, nima uchun «markaz» deb bo`lmasligini yuqorida aytdik, ikkinchidan, bu yerda ham «ma’rifat» so`zi yetishmayapti.

Xulosa qilib aytganda, korxona va muassasalarda tashkil etilgan bunday joyni «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» deb atash maqsadga muvofiq, keladi va bu mazkur xonaning vazifasini to`g`ri aks ettiradi.
 
Yagona andoza kerakmi?
«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» hozirgi paytda umumiy o`rta ta’lim maktablari, akademik litseylar, kasb-hunar kollejlari, oliy ta’lim muassasalari, turli davlat, nodavlat va jamoat tashkilotlari, ishlab chiqarish korxonalarida tashkil qilinayotir. Albatta, ular shunchaki, ya’ni xo`jako`rsinga yoki ko`z-ko`z qilish uchun emas, balki ma’naviy-ma’rifiy ishlarni tashkil etish va samarali o`tkazish maqsadida tash­kil etilishi kerak. Boshqacha aytganda, «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» har bir jamoaning yuzi bo`lishi, kishilarning ma’naviy boyishiga xizmat qilishi lozim.

Xush, «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»ni tashkil etish uchun butun mamlakatimizda hamma amal qiladigan yagona andoza bo`lishi zarurmi?

Albatta, har bir muassasa va tashkilot, korxona va jamoa o`z imkoniyatlari, faoliyat turi, o`ziga xos maqsadlaridan kelib chiqib «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» tashkil etadi. Shunga ko`ra, bir qarashda, yago­na andozaga hojat yo`qday tuyulishi ham mumkin.

Modomiki, mamlakatda milliy g`oya targ`iboti va ma’naviy-ma’rifiy ishlar Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashi tomonidan tashkil etilayotgan va muvofiqlashtirilayotgan, bu sohada o`ziga xos yagona tizim shakllangan ekan, «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» muayyan umumiy talablarga javob berishi, uni tashkil etish bo`yicha yagona andoza bo`lishi shart.

Lekin bu andoza, birinchidan, barcha uchun majburiy va qat’iy qoida qilib qo`yilmasligi, ikkinchidan, u ixtiyoriylikka, ya’ni muayyan shart-sharoitdan kelib chiqib amalga oshiriladigan o`ziga xosliklarga monelik qilmasligi lozim.

Shuning uchun «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»  ning andozasi tavsiya tarzida bo`lishi zarur.

«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» tashkil etish uchun qanlay joy tanlanishi kerak?
«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» tashkil etish uchun joy tanlashda quyidagilarga rioya qilish kerak:
  • umumiy urta ta’lim maktablari, akademik liteylar, kasb-hunar kollejlari, oliy ta’lim muassasalarida axborot-resurs markazi (kutubxona)ning qiroatxonasi (o`qish zali) yoki auditoriyalardan birida tashkil etilsa, maqsadga muvofiq bo`ladi;
  • vazirliklar, davlat kumitalari, uyushmalar, korporatsiyalar, konsernlar, kompaniyalar, birlashmalar, banklar, muassasalar va ishlab chiqarish korxonalarining kichik majlislar zalida tashkil etilgani ma’qul;
  • xona 30-50 nafar kishiga mo`ljallangan, yorug` va binoning qulay joyida joylashgan bo`lishi lozim;
  • xonada majlislar o`tkazish uchun oval yoki to`rtburchak shaklida stol-stullar joylashtirilishi zarur.
«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»ni qanday jihozlash lozim?
«Ma’naviyat va ma’rifat xonasini jihozlashda quyidagi qoidalarga amal qilish maqsadga muvofiq:
  • «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»ning kirish eshigi tepasida «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» degan yozuv bo`lishi - shart;
  • «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»ga kirganda eshikning o`ng yoki chap yonida - devorning qulay yerida hafta kunlari bo`yicha amalga oshiriladigan ishlar rejasi osilgan bo`lishi kerak;
  • «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»ning turidagi devorda O`zbekistan Respublikasi Davlat gerbining rangli burtiq shakli o`rnatilgan bo`lishi zarur;
  • «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi» turida rayosat uchun mo`ljallangan kursilarda o`tirganda o`ng tarafda O`zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimovning portreti, uning yonida O`zbekistan Respublikasining siyosiy xaritasi, chap tarafda esa O`zbe­kiston Respublikasining Davlat bayrog`i hamda Dav­lat madhiyasi matni aks ettirilgan plakatlar joylashtiriladi (O`zbekiston Respublikasi Prezidenti portreti, O`zbekiston Respublikasining siyosiy xa­ritasi, O`zbekiston Respublikasining Davlat bayrog`i hamda Davlat madhiyasi matni aks ettirilgan plakatlar bilan bir xil hajmdagi ramkaga solingan bo`lishi shart);
Vaziyatdan kelib chiqqan holda mintaqa va hududlarda tash­kil etiladigan «Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»da o`sha mintaqa yoki hudud (yoki ham mintaqa, ham hudud)ning xaritasi ham o`rnatilishi mumkin. Biroq bunda dizayn talablari va simmetriya qoidalariga qat’iy rioya etilishi zarur.
«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»ning devorida milliy istiqlol mafkurasining bosh («Ozod va obod Vatan, erkin va farovon hayot barpo etaylik!») va yetti asosiy g`oyasi «Vatan ravnaqi», «Yurt tinchligi», «Xalq farovonligi», «Komil inson», «Ijtimoiy hamkorlik», «Millatlararo totuvlik», «Dinlararo bag`rikenglik») stend shaklida joylashtiriladi.
«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»da 6 ta kitob javoni bo`lishi maksadga muvofiq. Kitob javonlariga materiallar quyidagi tartibda qo`yiladi:
1-kitob javonida:
  • O`zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimovning asarlari;
  • milliy g`oya targ`iboti va ma’naviy-ma’rifiy ishlarni olib borish hamda takomillashtirishga qaratilgan kitoblar, uslubiy qo`llanmalar, dasturlar, boshqa nashriy materiallar;
  • badiiy asarlardan namunalar;
2-kitob javonida:
  • O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, sohaga oid ayrim qonunlar (jumladan, O`zbekiston Respublikasining Davlat ramzlari to`g`risidagi qonunlari) va qonunosti hujjatlar (O`zbekiston Respubli­kasi Prezidentining farmon, qaror va farmoyishlari, O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari, Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashi, Respublika Ma’naviyat targ`ibot markazi Nizomlari) matnlari;
  • ijtimoiy yo`naltirilgan yil Davlat dasturi va uning ijrosi bilan bog`liq materiallar tizimlashtirilgan holda joylashtiriladi;
3-kitob javonida:
  • dolzarb ijtimoiy-siyosiy, g`oyaviy-mafkuraviy, ma’naviy-ma’rifiy mavzulardagi adabiyotlar;
  • milliy ma’naviyatimizga zid bo`lgan ma’naviy tahdidlardan himoya qilishga qaratilgan targ`ibot ishlari yuzasidan tayyorlangan ma’ruza matnlari va boshqa materiallar;
  • shu tashkilot yo muassasa, korxona yo jamoada turli yo`nalishlarda amalga oshirilgan ishlarni aks ettiruvchi fotoalbomlar joylashtiriladi;
4-kitob javonida:
  • tashkilot yo muassasa, korxona yo jamoada xotin-qizlar faoliyatiga oid «Zulfiyaxonim qizlari», «Orasta qizlar» burchaklari va tegishli hujjatlar;
  • tashkilot yoki muassasa, korxona yoki jamoaning ushbu yo`nalishda amalga oshirilayotgan ishlarini aks ettiruvchi fotolavhalar va albomlar qo`yiladi;
5-kitob javonida:
  • «Kamolot» YoIH, tashkilotining Nizomi va ish rejalari;
  • «Kamolot» YoIH tashkilotining Nizomida belgilangan vazifalarni amalga oshirish yuzasidan tayyorlangan hujjatlar;
  • «Kamolot» sardorlari, guruh-sardorlari faoliyati, tashabbuslari, tashkilotdagi faol yoshlar erishayotgan natijalar yuzasidan tayyorlangan fotolavhalar va albomlar;
  • davriy nashrlar (gazeta va jurnallar) yig`masi qo`yiladi;
6-kitob javonida:
  • kasaba uyushmasining shu tashkilot yo muassasa, korxona yo jamoadagi qo`mitasi faoliyatiga oid hujjat va materiallar joylashtiriladi. 
«Ma’naviyat va ma’rifat xonasi»ni texnik jihozlash uchun quyidagi vositalar bo`lishi lozim:
  • proyektor;
  • ekran;
  • flepchat doska;
  • televizor;
  • DVD;
  • kompyuter;
  • printer;
  • internetga ulanish imkoniyati.

Maqolada xatoni uchratgan bo'lsangiz, unda xato matnni belgilab, CTRL + ENTER klavishasini bosing.



Ma`lumot
Mehmon guruhida bo`lgan Foydalanuvchilar ushbu maqolaga sharh qoldira olishmaydi.

MAXSUS IMKONIYATLAR

Ko`rinish

A
A
A

Shrift o`lchami

0% ga kattalashtirish